spotkanie OK PTS „Materiały archiwalne w badaniach społecznych: praktyka badawcza”

spotkanie OK PTS „Materiały archiwalne w badaniach społecznych: praktyka badawcza”
Opublikowano 23 lutego 2026 w: Aktualności, Komunikaty: Oddział Krakowski PTS

Szanowni Państwo,

Oddział Krakowski Polskiego Towarzystwa Socjologicznego oraz Instytut Socjologii UJ serdecznie zapraszają na kolejne spotkanie, organizowane w ramach cyklu OK PTS „Badania socjologiczne od kuchni – euforia, frustracja i wszystko pomiędzy”, które poświęcone będzie zagadnieniom badań archiwalnych w praktyce badań społecznych.  

Spotkanie  „Materiały archiwalne w badaniach społecznych: praktyka badawcza” odbędzie się 5 marca 2026 r. o godz. 17.30 w Czytelni Biblioteki Instytutu Socjologii UJ (Sala Kominkowa, I piętro, ul Grodzka 52).  

Link do wydarzenia na Facebooku: https://www.facebook.com/events/1815631639128586  

Badania archiwalne zwykło traktować się jako domenę badań historycznych. Tymczasem okazuje się, że w socjologii i naukach społecznych ich zastosowanie może być równie korzystne, zwłaszcza w przypadku zagadnień, gdzie tradycyjne badania terenowe są ograniczone. The SAGE Encyclopedia of Social Science Research Methods definiuje badania archiwalne jako „lokalizowanie, ocenę oraz systematyczną interpretację i analizę źródeł znalezionych w archiwach.” Podstawowym walorem tego rodzaju badań wydaje się być przede wszystkim możliwość głębszej kontekstualizacji współcześnie zachodzących zjawisk i procesów, analizy ich zmian w czasie czy też bardziej krytycznego spojrzenia na określone zjawiska. Tymczasem na gruncie nauk społecznych warsztat badań archiwalnych bywa traktowany dość marginalnie/niszowo. Mając to na uwadze, spotkanie ma na celu włączenie do debaty metodologicznej nauk społecznych praktycznych aspektów badań archiwalnych.  Uwzględniając różne doświadczenia badawcze i przykłady zastosowań, podejmiemy dyskusję nad rolą i wykorzystaniem archiwów jako źródła danych w badaniach społecznych, odnosząc się między innymi do następujących pytań: po co prowadzić badania archiwalne w socjologii?  Z jakiego rodzaju materiałem możemy pracować? W jaki sposób zorganizować badania i jak radzić sobie z nieoczekiwanymi sytuacjami w archiwach? Jakie są najlepsze sposoby analizy śladów przeszłości? I w końcu: jakie są zalety i ograniczenia metody?  

W dyskusji wezmą udział socjolożki i socjolodzy z doświadczeniem w prowadzeniu badań archiwalnych, którzy wskażą różne sposoby wykorzystania tej metody. Są to: 

Kamil Łuczaj – jest profesorem Uniwersytetu Łódzkiego. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się na migracjach pracowników o wysokich kwalifikacjach, socjologii szkolnictwa wyższego, badaniach klasowych oraz metodologii badań jakościowych – w szczególności w zakresie prowadzenia i analizy wywiadów narracyjnych i badań etnograficznych. W przeszłości odbywał wizyty badawcze na University of New Mexico University of Cambridge University of Illinois Urbana-Champaign oraz w Słowackiej Akademii Nauk. Publikował m.in. w czasopismach takich jak Studies in Higher Education Geoforum Higher Education Policy czy International Journal of Sociology of Education. Obecnie kieruje projektem „Biografia i akademickie imaginarium Polska diaspora intelektualna w autobiografiach uczonych-migrantów” (Sonata Bis) który lokuje się na styku socjologii migracji i socjologii historycznej.  

Maciej Kowalewski – profesor Uniwersytetu Szczecińskiego. Zajmuje się badaniami miast i polityki protestu. Pełnił funkcję przewodniczącego Sekcji Socjologii Miasta Polskiego Towarzystwa Socjologicznego (w kadencji 2019–2022). Obecnie Dyrektor Instytutu Socjologii Uniwersytetu Szczecińskiego (od 2017 roku) oraz członek Komitetu Socjologii PAN w kadencji 2024-2027. Od 2022 roku jest także kierownikiem UNESCO Chair for Social Sustainability na Uniwersytecie Szczecińskim. Autor i współautor książek (m. in.  Protest miejski. Przestrzenie, tożsamości i praktyki niezadowolonych obywateli miast, Kraków 2016), kilkudziesięciu artykułów m. in. w czasopismach Social Movement Studies, Studiach Socjologicznych, Space and Polity, Space and Culture, City, Society. Kieruje projektem Aktywizm a wytwarzanie wiedzy: archiwa i dane o protestach w polu polityki kontestacji (OPUS NCN, 2024-2028). 

Izabela Kujawa – uzyskała tytuł magistra etnolingwistyki oraz stopień doktora w zakresie antropologii społecznej na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Jej dotychczasowe badania koncentrowały się na sposobach zarządzania migracjami, doświadczeniach migrantów/ek oraz uchodźców/czyń, a także na oddolnych ruchach tworzonych przez te grupy lub działających na ich rzecz. Swoje badania realizowała w ramach projektu Horizon 2020 oraz grantu Preludium, a także podczas staży naukowych na Uniwersytecie Humboldta w Berlinie, Uniwersytecie Środkowoeuropejskim w Budapeszcie oraz na Uniwersytecie w Shenzhen. Obecnie pracuje jako badaczka podoktorska w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Szczecińskiego w ramach projektu Aktywizm a wytwarzanie wiedzy: archiwa i dane o protestach w polu polityki kontestacji. 

Anna Fiń – adiunktka w Katedrze Socjologii Kultury i Zmian Społecznych, Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Absolwentka Instytutu Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Specjalizuje się w socjologii migracji i tzw. studiach polonijnych. Zajmuje się problematyką przemian migracji transatalntyckiej, relacjami pomiędzy grupami imigranckimi oraz procesami tworzenia się i przekształcenia imigranckich dzielnic, a w ostatnim czasie także procesami produkcji wiedzy o migracjach. Doświadczenie badawcze i naukowe zdobywała odbywając min. staże na Uniwersytecie w Würzburgu, City University of New York oraz w Max Planck Institute for the Study of Religious and Ethnic Diversity w Getyndze. Stypendystka Fundacji Kościuszkowskiej, Polskiej Misji Historycznej, Fundacji Lanckorońskich oraz Programu Fulbrighta (Fulbright Senior Award). Członkini Zarządu OK PTS. Obecnie prowadzi projekt badawczy „Migration Photography and Its Role in the Research on Migration Processes.  Studies in Visual Sociology and History”, dotyczący rozwoju i znaczenia fotografii migracyjnej dla  procesów tworzenia wiedzy o migracjach.  

Zapraszamy!

Zarząd Oddziału Krakowskiego

Polskiego Towarzystwa Socjologicznego