Jak socjologiczne badać AI? Propozycje grupy badawczej Human-AI Studies AGH
Jak socjologiczne badać AI? Propozycje grupy badawczej Human-AI Studies AGH
Opublikowano 15 stycznia 2026 w: Aktualności
Zapraszamy na seminarium Sekcji Socjologii Cyfrowej PTS oraz Zakładu Socjologii Teoretycznej IFiS PAN, w trakcie którego o badaniach społecznych aspektów sztucznej inteligencji opowiedzą osoby z grupy badawczej Human-AI Studies AGH. Spotkanie będzie miało formę trzech 15-minutowych wystąpień i wspólnej dyskusji.
Termin: czwartek, 22.01 godz. 15:00-16:30.
Link: https://zoom.us/j/93760098411?pwd=Hq8M8cFEbtjarcnaPgs95O1tRXwl43.1
Identyfikator spotkania: 937 6009 8411; Kod dostępu: 776874
Program spotkania:
● Subtelne kłamstwa i uspokajające interfejsy: Co narzędzia oparte na AI robią ze standardami epistemicznymi badań jakościowych? (Seweryn Rudnicki)
Rozpoczniemy od zaprezentowania wyników naszego badania pięciu narzędzi AI do analizy danych jakościowych (Maxqda Tailwind, NotebookLM, Dovetail, DelveTool, Avidnote) przeprowadzonego przy użyciu metody walkthrough. Pokażemy, jak – w subtelny, ale znaczący sposób – afordancje narzędzi AI redefiniują reguły prowadzenia analiz jakościowych: wiarygodność, intersubiektywność, refleksyjność i etyczność.
● Z(re)produkowana gender: Jak powstają wzory płci w procesie projektowania interfejsów konwersacyjnych? (Katarzyna Cieślak)
W tej części przedstawimy wyniki badań nad identyfikacją wzorów płci społeczno-kulturowej w procesie projektowania interfejsów konwersacyjnych. Z perspektywy krytycznej pokażemy, w jaki sposób działania projektowe podejmowane przez twórców czatbotów i asystentów głosowych kształtują (re)produkowanie tych wzorów w technologiach opartych na sztucznej inteligencji. Analiza materiału badawczego została osadzona w integracyjnych teoriach płci kulturowej oraz feministycznych studiach nad technologią (Feminist STS).
● Nadzieje i dylematy: Projektowanie równościowego bota AI dla społeczności uczelnianej (Jan Waligórski)
W tej części opiszemy projekt wdrożeniowo-badawczy związany z projektowaniem równościowego czatbota GenAI dla społeczności uczelni realizowany przez Zespół Równości AGH. Pokażemy, w jaki sposób wiedza socjologiczna może zostać wykorzystana w takim procesie oraz omówimy dylematy, które pojawiają się w trakcie projektowania rozwiązania równościowego, a jednocześnie opartego na kontrowersyjnej technologii. Zaprezentujemy zarówno wstępne wyniki badań fokusowych z użytkownikami, jak i prototyp czatbota.
Referenci:
● Katarzyna Cieślak – socjolożka, doktorantka Wydziału Humanistycznego Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Członkini grupy badawczej Human-AI Studies, Zespołu ds. Równości AGH, pracowniczka Centrum Technologii Kosmicznych, gdzie w ramach projektu UNIVERSEH zajmuję się obszarem różnorodności i inkluzywności. Kierowniczka projektu badawczego NCN, pt.: ,,Jak maszyny zyskują płeć? Wzory płci społeczno-kulturowej w projektowaniu interfejsów konwersacyjnych”. Prowadzi badania nad sposobami (re)produkowania gender w projektowaniu systemów opartych o AI oraz zastosowaniem narzędzi GenAI w badaniach społecznych.
● Seweryn Rudnicki – socjolog, profesor na Wydziale Humanistycznym AGH, współpracuje naukowo z Delft University of Technology, ma także 15 lat doświadczenia w pracy z biznesem. Naukowo interesuje się wykorzystaniem wiedzy z nauk społecznych w praktyce, wykorzystaniem technologii AI w badaniach społecznych, studiami nad kreatywnością i projektowaniem oraz teorią praktyk. Publikował m.in. w takich czasopismach jak “Current Sociology”, “Minerva”, “Sociological Research Online” i “Studia Socjologiczne”. Niedawno wydał książkę pt. “Wystarczająco dobra wiedza. Badania user experience a wytwarzanie praktycznie użytecznej wiedzy o świecie społecznym”.
● Jan Waligórski – technoantropolog i kognitywista, doktorant na Wydziale Humanistycznym Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Prowadzi posthumanistyczne badania nad cyborgizacją, ucieleśnieniem oraz społeczno-kulturowymi aspektami interakcji w wirtualnej rzeczywistości (VR). Kierownik grantów badawczych NCN oraz MNiSW z obszaru interakcji człowiek–komputer. Stypendysta TopMinds (Fulbright & TOP500) oraz Collegium Invisibile. Badacz wizytujący na University of Buenos Aires. Członek grupy badawczej Human-AI Studies i Laboratorium EduVRGameLab, twórca akademickiego projektu Wirtualium, członek Zespołu ds. Równości AGH.