Konferencja naukowa w 100. rocznicę urodzin Michela Foucaulta „Czy trzeba bronić społeczeństwa?”: Program i wydarzenie towarzyszące

W imieniu Sekcji Badań Komunikacji Społecznej PTS, Konsorcjum Analiza Dyskursu i Katedry Socjologii Kultury UŁ zapraszamy na konferencję naukową w 100. rocznicę urodzin Michela Foucaulta „Czy trzeba bronić społeczeństwa?”, która odbędzie się 15-16 października 2026 r. na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym Uniwersytetu Łódzkiego.

Program dostępny jest na stronie: https://www.eksoc.uni.lodz.pl/aktualnosci/szczegoly/iii-ogolnopolska-konferencja-sekcji-badan-komunikacji-spolecznej-pts

W przeddzień konferencji, 14 października o godz. 17:00 zapraszamy na wydarzenie towarzyszące – dyskusję „Społeczeństwo, czyli więzienie? Michel Foucault czytany w 100. rocznicę urodzin”, z udziałem Michała Herera, Małgorzaty Jacyno i Marty Rawłuszko, prowadzenie: Magdalena Nowicka-Franczak (opis spotkania poniżej). Dyskusja odbędzie się w Bibliotece Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego (ul. Rewolucji 1905 r. nr 37/39, budynek E – Centrum Informatyczno-Ekonometryczne, sala E 318). Wstęp wolny.

Społeczeństwo, czyli więzienie?
Michel Foucault czytany w 100. rocznicę urodzin
14 października 2026 r., godz. 17.00
Biblioteka Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego
„Skąd ta dziwna instytucja, jaką jest więzienie?” – takie pytanie stawia Michel Foucault w Społeczeństwie punitywnym, wykładach z Collège de France z roku akademickiego 1972/1973. Łącząc metodę archeologiczną i genealogiczną, śledzi splot procesów, które doprowadziły do tego, że model więzienia zdominował system karania w krajach Zachodu na przełomie XVIII i XIX wieku. Nie traktuje jednak więzienia jako zsekularyzowanego klasztoru ani nie chce widzieć w więzieniu metafory społeczeństwa jako całości. Jako podstawa systemu karania więzienie pokonało model infamii, talionu i zniewolenia. Czy nadal utrzymuje centralną pozycję? A może to infamia, kolektywne potępienie, jest prefiguracją dzisiejszych, często zmedializowanych, praktyk karania?

W przeddzień 100. rocznicy urodzin Michela Foucaulta spotykamy się, by porozmawiać o Społeczeństwie punitywnym, tomie wykładów z Collège de France, który latem ukazał się w przekładzie Michała Kozłowskiego. Zapytamy o to, co jest aktualne w myśli Foucaulta i może posłużyć do zrozumienia teraźniejszości? Na czym miałaby dziś polegać metoda genealogiczna, unikająca założenia o prostej izomorfii zjawisk, taktyk i mechanizmów z minionych epok oraz fenomenów i pojęć współczesnego świata? Pokusimy się też o zadanie pytania o to, co może być w myśli Foucaulta dopiero odkryte.

Nie pominiemy krytyki Foucaulta, który choć w wielu kwestiach wyprzedzał swoje czasy, to w innych nie przekraczał dominującego horyzontu myślowego epoki. Mimo że był czujny na różne przejawy działania władzy i ujarzmiania, w innych przypadkach tę czujność tracił i prześlepiał określone głosy, tożsamości albo formy oporu. Zachodniocentryczność, białość i męskie spojrzenie – to tylko kilka spraw, które są zarzucane pracom Foucaulta. Czy lub czym ta myśl broni się mimo krytyki?
W dyskusji wezmą udział:

Michał Herer jest związany z Wydziałem Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Publikował teksty poświęcone myśli i kulturze współczesnej, w tym książki: Gilles Deleuze. Struktury – Maszyny – Kreacje (2006), Filozofia aktualności. Za Nietzschem i Marksem (2012), Pochwała przyjaźni (2017), Skąd ten faszyzm? (2024) i Nowoczesność na haju. Kapitalizm, mieszczaństwo i użytek z narkotyków (2025). Przekładał m. in. Althussera, Deleuze’a, Foucaulta i Theweleita.

Małgorzata Jacyno pracuje na Wydziale Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się socjologią kultury i współczesną francuską myślą społeczną i humanistyczną. Jest autorką następujących publikacji: Kultura indywidualizmu (2007), Iluzje codzienności. O teorii socjologicznej Pierre’a Bourdieu (1997), Alina Szulżycka (współautorka), Dzieciństwo. Doświadczenie bez świata (1999), T. Kukołowicz, M. Lewicki
(współredaktorzy), Kultura na peryferiach (2018), Przewodnik socjologiczny po Warszawie (red., 2016), A. Jawłowska, M. Kempny (współredaktorzy), Kultura w czasach globalizacji (2004). Zrealizowała projekt przekładów współczesnej francuskiej literatury socjologicznej i humanistycznej (2017–2022).

Marta Rawłuszko to socjolożka, adiunktka w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego. Jej zainteresowania naukowe obejmują socjologię polityki i ruchów społecznych, aktywizm feministyczny, teorie reprodukcji społecznej oraz problematykę przemocy seksualnej. W 2024 roku opublikowała artykuł w „Tekstach Drugich” sygnalizujący problem „męskiej ignorancji” Foucaulta w jego rozważaniach na temat parezji, które konsekwentnie ignorują lub trywializują kwestie gwałtu.

Prowadzenie: Magdalena Nowicka-Franczak (Instytut Socjologii UŁ i Sekcja Badań Komunikacji Społecznej PTS)