{"id":6448,"date":"2023-04-05T11:56:30","date_gmt":"2023-04-05T11:56:30","guid":{"rendered":"https:\/\/pts.org.pl\/?p=6448"},"modified":"2023-04-05T11:56:31","modified_gmt":"2023-04-05T11:56:31","slug":"zmarl-profesor-nadzwyczajny-uniwersytetu-warszawskiego-dr-hab-pawel-spiewak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pts.org.pl\/en\/zmarl-profesor-nadzwyczajny-uniwersytetu-warszawskiego-dr-hab-pawel-spiewak\/","title":{"rendered":"Zmar\u0142 profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego dr hab. Pawe\u0142 \u015apiewak"},"content":{"rendered":"
\n \n \"Fb-Button\"\n <\/a>\n <\/div>
<\/fb:like><\/div><\/div>\n

Z g\u0142\u0119bokim \u017calem zawiadamiamy, i\u017c 30 marca 2023 roku zmar\u0142 profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego dr hab. Pawe\u0142 \u015apiewak, emerytowany pracownik Instytutu Socjologii, by\u0142y dyrektor \u017bydowskiego Instytutu Historycznego. Profesor zosta\u0142 pochowany 2 kwietnia 2023 roku na Cmentarzu \u017bydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pawe\u0142 \u015apiewak urodzi\u0142 si\u0119 w 1951 roku w Warszawie. By\u0142 synem poet\u00f3w i t\u0142umaczy Anny Kamie\u0144skiej i Jana \u015apiewaka. Dba\u0142 i zabiega\u0142 o zachowanie dorobku rodzic\u00f3w w kulturze polskiej. Mia\u0142 w planach napisanie ksi\u0105\u017cki o swoim ojcu. Na jesieni 1968 roku rozpoczyna studia socjologiczne na Uniwersytecie Warszawskim, \u017ceby \u2013 jak m\u00f3wi\u0142 \u2013 zrozumie\u0107 wydarzenia Marca 68\u2019. Studia ko\u0144czy prac\u0105 magisterk\u0105 o Antonio Gramscim, kt\u00f3ra ukazuje si\u0119 p\u00f3\u017aniej jako ksi\u0105\u017cka zatytu\u0142owana Gramsci<\/em> w serii \u201eMy\u015bli i Ludzie\u201d. Zostaje zatrudniony na uniwersytecie. Prac\u0119 doktorsk\u0105 pocz\u0105tkowo mia\u0142 zamiar pisa\u0107 u profesora Jerzego Jedlickiego. Ostatecznie jego promotorem zosta\u0142 profesor Jerzy Szacki.<\/p>\n\n\n\n

Jego kariera naukowa zostaje przerwana w 1976 roku. Podpisuje wtedy tzw. List 59<\/em> sprzeciwiaj\u0105cy si\u0119 zmianom w konstytucji PRL. W rezultacie, zostaje \u2013 podobnie jak inni m\u0142odzi magistrzy socjologii, Miros\u0142awa Grabowska i Tadeusz Szawiel \u2013 wyrzucony z Instytutu Socjologii. List podpisa\u0142a r\u00f3wnie\u017c Anna Kamie\u0144ska, matka Paw\u0142a. Ona jest jednak w\u00f3wczas uznan\u0105 poet\u0105, on pocz\u0105tkuj\u0105cym intelektualist\u0105, kt\u00f3ry musi zap\u0142aci\u0107 za sw\u00f3j niepokorny gest. Pracuje w tym czasie jako malarz pokojowy i z innymi osobami tworzy \u017cycie intelektualne poza instytucjonalnym obiegiem akademickim.<\/p>\n\n\n\n

Po powrocie na uniwersytet pod kierunkiem profesora Jerzego Szackiego w 1983 roku broni prac\u0119 doktorsk\u0105 Style liberalnego my\u015blenia: anglo-ameryka\u0144ska my\u015bl polityczna lat czterdziestych i pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku<\/em>. Nast\u0119pnie w 2000 roku na podstawie pracy W stron\u0119 wsp\u00f3lnego dobra<\/em> uzyskuje habilitacj\u0119, wreszcie zostaje profesorem Uniwersytetu Warszawskiego. Pracuje w Zak\u0142adzie Historii My\u015bli Spo\u0142ecznej, kt\u00f3rym kieruje Jerzy Szacki. P\u00f3\u017aniej przejmuje kierownictwo Zak\u0142adu.<\/p>\n\n\n\n

Badania i refleksje profesora Paw\u0142a \u015apiewaka mie\u015bci\u0142y si\u0119 przede wszystkim w obszarze historii idei. Chocia\u017c napisa\u0142 wa\u017cny polemiczny tekst o warszawskiej szkole historyk\u00f3w idei (zwanej r\u00f3wnie\u017c warszawsk\u0105 szko\u0142\u0105 historii idei) zatytu\u0142owany \u201eW p\u00f3\u0142 drogi\u201d, to jego w\u0142asne prace wpisywa\u0142y si\u0119 w problematyk\u0119 i badania szko\u0142y. Jako przedstawiciel jej drugiego pokolenia by\u0142 jednym z najwa\u017cniejszych w Polsce promotor\u00f3w, komentator\u00f3w i popularyzator\u00f3w my\u015bli liberalnej oraz komunitaria\u0144skiej. Jednak najbardziej znane prace Paw\u0142a \u015apiewaka dotycz\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnej Polski. Mo\u017cna tu wymieni\u0107 m.in. Pami\u0119\u0107 po komunizmie<\/em>, Ideologie i obywatele, Obietnice demokracji, \u017bydokomun\u0119: interpretacje historyczne, Polska jedna czy wiele? <\/em>(wsp\u00f3lnie z Henrykiem Doma\u0144skim i Andrzejem Rychardem),Od inteligencji do postinteligencji: w\u0105tpliwa hegemonia <\/em>czy Postinteligencja. Wsp\u00f3\u0142czesne formy manifestacji inteligencji oraz inteligencko\u015bci<\/em> (wsp\u00f3lnie z Piotrem Kulasem). Publikuje te\u017c prace z socjologii empirycznej. Druga rewolucja w ma\u0142ym mie\u015bcie: zmiana ustrojowa w oczach mieszka\u0144c\u00f3w M\u0142awy i Szczecinka <\/em>(wsp\u00f3lnie z Ireneuszem Krzemi\u0144skim).<\/p>\n\n\n\n

Do mniej znanych w\u015br\u00f3d socjolog\u00f3w prac nale\u017c\u0105 przejmuj\u0105ce prace i komentarze o tematyce religijnej. Pirke Awot. Sentencje Ojc\u00f3w<\/em>, Midrasze: ksi\u0119ga nad ksi\u0119gami, Pi\u0119\u0107 ksi\u0105g Tory<\/em>, Wieczny Hiob czy Teologia i filozofia \u017cydowska wobec Holocaustu.<\/em> Wiele t\u0142umaczy, pisze wst\u0119py, komentarze, opracowuje edycje klasyk\u00f3w. To jemu i Helenie Datner zawdzi\u0119czamy t\u0142umaczenie ksi\u0105\u017cki Ervinga Goffmana i jej celny polski tytu\u0142 Cz\u0142owiek w teatrze \u017cycia codziennego<\/em>. To odkrywanie nowych przestrzeni pisarstwa i badania, sprawia\u0142o, \u017ce czytelnicy jego tw\u00f3rczo\u015bci nie zawsze s\u0105 zgodni, kt\u00f3ry z wymiar\u00f3w tw\u00f3rczo\u015bci Paw\u0142a \u015apiewaka jest lepszy czy wa\u017cniejszy. Mo\u017cna chyba powiedzie\u0107, \u017ce lepszy jest dla nich ten dotycz\u0105cy spraw, kt\u00f3re sami uwa\u017caj\u0105 za wa\u017cniejsze. Profesor by\u0142 przekonany, \u017ce nale\u017cy pisa\u0107 jasno, w spos\u00f3b zrozumia\u0142y, z atencj\u0105 dla czytelnika, o sprawach przejmuj\u0105cych dla samego pisz\u0105cego. By\u0142 krytykiem pisania pozbawionego stylu, technicznego, a zw\u0142aszcza podporz\u0105dkowanego wy\u0142\u0105cznie gromadzeniu punkt\u00f3w. Zale\u017ca\u0142o mu na uprawianiu socjologii w duchu dyscypliny humanistycznej.<\/p>\n\n\n\n

W latach 2011 \u2013 2020 kierowa\u0142 \u017bydowskim Instytutem Historycznym. W niepublikowanej dotychczas wywiadzie rzece z autorem tych s\u0142\u00f3w m\u00f3wi\u0142: \u201cNigdy nie my\u015bla\u0142em, \u017ce mo\u017cna zmieni\u0107 tak radykalnie sw\u00f3j spos\u00f3b \u017cycia w wieku dojrza\u0142ym. Nagle znale\u017a\u0107 w tym smak, poczucie misji, poczucie, \u017ce si\u0119 co\u015b osi\u0105gn\u0119\u0142o. Mia\u0142em w sobie g\u0142\u0119boki niedosyt zwi\u0105zany z rol\u0105 naukowca. (\u2026) Pomys\u0142 z \u017bIH-em wzi\u0105\u0142 si\u0119 te\u017c z poczucia akceptacji w sobie to\u017csamo\u015bci \u017cydowskiej. Dla tej cz\u0119\u015bci mojej to\u017csamo\u015bci albo dla tej wsp\u00f3lnoty chc\u0119 co\u015b zrobi\u0107\u201d. Ta praca poch\u0142ania\u0142a go bez reszty. \u017bydowski Instytut Historyczny zmieni\u0142 si\u0119 w czasie, gdy by\u0142 jego dyrektorem. Do szczeg\u00f3lnych zas\u0142ug Profesora nale\u017cy odnowienie samego \u017bIH-u, zdynamizowanie jego prac badawczych, wydawniczych i wystawienniczych. Warto tu wymieni\u0107 chocia\u017cby o pracach badawczych nad Archiwum Ringelbluma (Podziemnym Archiwum Getta Warszawy) oraz towarzysz\u0105cych temu przedsi\u0119wzi\u0119ciach wydawniczych i wystawie.<\/p>\n\n\n\n

Przez wiele lat prowadzi\u0142 zaj\u0119cia dla student\u00f3w na Uniwersytecie Warszawskim oraz na innych uczelniach. Jego spos\u00f3b kszta\u0142cenia wykracza\u0142 poza akademick\u0105 formu\u0142\u0119. Wyk\u0142ady Profesora przyci\u0105ga\u0142y student\u00f3w, ale dopiero seminaria pozwala\u0142y wej\u015b\u0107 w jego metod\u0119 nauczania polegaj\u0105c\u0105 na bezpo\u015bredniej konfrontacji i zderzaniu pogl\u0105d\u00f3w. Seminaria (znane p\u00f3\u017aniej jako seminaria domowe) kontynuuje r\u00f3wnie\u017c poza murami uniwersytetu. Od 2014 roku prowadzi\u0142em z nim kilka zaj\u0119\u0107, mog\u0142em wi\u0119c pozna\u0107 styl i spos\u00f3b, w jaki je prowadzi\u0142. Wypromowa\u0142 wielu magistrant\u00f3w. Pod jego opiek\u0105 naukow\u0105 powsta\u0142o kilka doktorat\u00f3w. Co jednak wa\u017cniejsze, jego nauczycielska aktywno\u015b\u0107 promieniuje i daje efekty poza uniwersytetem. By\u0142 uwa\u017cnym obserwatorem zmian w szkolnictwie wy\u017cszym. Martwi\u0142o go, \u017ce uniwersytet przestaje pe\u0142ni\u0107 swoj\u0105 inteligenck\u0105 misj\u0119, zmieniaj\u0105c si\u0119 instytucj\u0119 podporz\u0105dkowan\u0105 logice parametryzacji.<\/p>\n\n\n\n

Pawe\u0142 \u015apiewak by\u0142 r\u00f3wnie\u017c aktywnym uczestnikiem \u017cycia publicznego. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce trzeba si\u0119 anga\u017cowa\u0107. By\u0142 cz\u0142onkiem pierwszej \u201eSolidarno\u015bci\u201d (1980\u201381), Kongresu Liberalno-Demokratycznego oraz pos\u0142em Platformy Obywatelskiej w kadencji sejmu w latach 2005\u201307, jednak nie by\u0142 cz\u0142onkiem tego ugrupowania. Ironizowa\u0142, \u017ce kiedy znalaz\u0142 si\u0119 \u0142awach polskich, to odruchowo szuka\u0142 pas\u00f3w bezpiecze\u0144stwa. Nie stara\u0142 si\u0119 o reelekcj\u0119 po przyspieszonych wyborach. Wgl\u0105d w arkana \u017cycia politycznego odar\u0142 go ze z\u0142udze\u0144, ale te\u017c da\u0142 wa\u017cne do\u015bwiadczenie do dalszej analizy polityki. Bardziej odpowiada\u0142a mu rola intelektualisty publicznego, komentatora, organizatora seminari\u00f3w, doradcy. Z tej pozycji przestrzega\u0142 przed polityk\u0105 praktykowan\u0105 wy\u0142\u0105cznie jako gra, pozbawion\u0105 odniesienia do wsp\u00f3lnego dobra. Do roli intelektualisty publicznego, zaanga\u017cowanego inteligenta by\u0142 doskonale przygotowany. Po wyrzuceniu z uniwersytetu, organizowa\u0142 s\u0142ynne seminaria u profesora Jerzego Jedlickickiego, z kt\u00f3rych wyros\u0142o pismo Res Publika,<\/em> za\u0142o\u017cone wsp\u00f3lnie m.in. z profesorem Marcinem Kr\u00f3lem. By\u0142 te\u017c jednym za\u0142o\u017cycieli i cz\u0142onk\u00f3w Przegl\u0105du Politycznego<\/em>. Na tych pismach ukszta\u0142towa\u0142y si\u0119 kolejne pokolenia polskiej inteligencji i intelektualist\u00f3w. Do ko\u0144ca pisa\u0142 i zabiera\u0142 g\u0142os w sprawach publicznych r\u00f3wnie\u017c na \u0142amach wielu innych tytu\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Chocia\u017c w ostatnich latach chorowa\u0142, to do ko\u0144ca pozosta\u0142 nadzwyczaj aktywny. Na Uniwersytecie Warszawskim prowadzi\u0142 zaj\u0119cia. Organizowa\u0142 i wsp\u00f3\u0142organizowa\u0142 publiczne i prywatne seminaria. Anga\u017cowa\u0142 si\u0119 aktywnie w \u017cycie publiczne. Po \u015bwi\u0119tach planowali\u015bmy wyjazd ze studentkami i studentami naszego seminarium do Bi\u0142goraja na badania. Mia\u0142 wiele plan\u00f3w pisarskich, wydawniczych, \u017cyciowych. Zapyta\u0142em Go niedawno \u017cartobliwie, czy nie po\u017cyczy mi troch\u0119 swojego \u017cyciowego wigoru. Odpowiedzia\u0142 swoim charakterystycznym u\u015bmiechem.<\/p>\n\n\n\n

Profesor Pawe\u0142 \u015apiewak by\u0142 znany z ironicznego stosunku do \u015bwiata. R\u00f3wnocze\u015bnie by\u0142 ciep\u0142\u0105, troskliw\u0105 i bezpo\u015bredni\u0105 w kontaktach osob\u0105. Zaprzyja\u017ania\u0142 si\u0119 ze swoimi podopiecznymi i wsp\u00f3\u0142pracownikami, dba\u0142 o nich. Jego kontakty wpisywa\u0142y si\u0119 szlachetn\u0105 tradycj\u0119 kultury daru. Przyje\u017cd\u017ca\u0142 w odwiedziny z prezentami i upominkami, pami\u0119ta\u0142 o \u015bwi\u0105tecznych \u017cyczeniach, dzwoni\u0142 z troskliwymi pytaniami. Przyrz\u0105dza\u0142 swoje ulubione dania, cz\u0119stowa\u0142 obiadem, kolacj\u0105. Lubi\u0142 i potrafi\u0142 dzieli\u0107 si\u0119 sob\u0105.<\/p>\n\n\n\n

                                                           Piotr Kulas<\/p>\n\n\n\n

                                                           Dr hab. prof. UW<\/p>\n\n\n\n

                                                           Laboratorium Analiz Transformacji Elit i Inteligencji,<\/p>\n\n\n\n

Elitylab<\/p>\n\n\n\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wydzia\u0142 \u201eArtes Liberales\u201d Uniwersytet Warszawski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z g\u0142\u0119bokim \u017calem zawiadamiamy, i\u017c 30 marca 2023 roku zmar\u0142 profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego dr hab. Pawe\u0142 \u015apiewak, emerytowany pracownik Instytutu Socjologii, by\u0142y dyrektor \u017bydowskiego Instytutu Historycznego. Profesor zosta\u0142 pochowany 2 kwietnia 2023 roku na Cmentarzu \u017bydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie. Pawe\u0142 \u015apiewak urodzi\u0142 si\u0119 w 1951 roku w Warszawie. By\u0142 synem poet\u00f3w i […]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pts.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6448"}],"collection":[{"href":"https:\/\/pts.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pts.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pts.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pts.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6448"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pts.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6448\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6449,"href":"https:\/\/pts.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6448\/revisions\/6449"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pts.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6448"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pts.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6448"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pts.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6448"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}